Ze wist precies wie ze was

Een verhaal over een afscheid met een wikkellijkwade in plaats van een kist — op haar eigen, persoonlijke manier geregeld.

Ze had me gevraagd langs te komen. Ze wist dat het niet lang meer zou duren.

Bij binnenkomst was ze eerst afwachtend — wie is deze vrouw aan mijn keukentafel? Maar al snel vonden we elkaar. In bijzondere gesprekken over het leven. En over haar dood, die binnenkort zou volgen.

Op een gegeven moment werd ze te ziek om nog thuis te blijven en was er plek in het hospice waar ze jarenlang zelf als vrijwilliger had gewerkt. Ze kende er de mensen, de gezamenlijke keukentafel, de sfeer. Nu was ze er zelf.

Ze maakte zich niet zozeer zorgen om zichzelf. Wel om haar nabestaanden. Ze wilde niet dat het te veel zou worden voor hen. Dus hebben we alles besproken — tot in de details.

Het aantal gasten. Wie wel en wie niet. De locatie. De kleur van de auto. Waar ze naar toe gebracht wilde worden na haar overlijden. Wat ze zou dragen. Wie ze erbij wilde hebben bij haar laatste verzorging. En niet onbelangrijk: een groot stuk appeltaart voor alle gasten tijdens het afscheid.

Ze wist precies wat ze wilde. En ze zei het gewoon.

Een dichte kist — daar wilde ze absoluut niet in. Ook geen mand. Op haar verzoek heb ik een lijkwade van ongebleekte katoen gekocht zodat ze hem kon zien. Samen hebben we gekeken hoe de wade dichtgevouwen moest worden.

Ze vond het een fijn gevoel. Gewikkeld worden, in plaats van opgesloten.

We kozen samen ook een sobere opbaarplank. Rustig. Passend bij wie ze was.

Bloemen bij haar afscheid? Absoluut niet. Dat moest op de rouwkaart komen. Maar — na haar overlijden mocht ik een paar losse bloemetjes in de wade steken. Dat vond ze wel mooi.

Voor de rouwkaart had ze ook ideeën. Geen trieste tekst. En geen foto van de zieke vrouw die ze nu was. Aan de muur hing een oude zwart-witfoto — de vrouw die ze ooit was. Die wilde ze op de kaart. Ik maakte een foto van haar favoriete schilderij thuis, en samen maakten we de kaart op. Met een uitspraak van Machiavelli die ze had uitgekozen:

“Iedereen ziet wat je lijkt te zijn, weinigen zien wie je echt bent.”

Ze wist precies wie ze was.

Welke nummers er gedraaid moesten worden — ook dat wist ze. Op een handgeschreven briefje gaf ze me haar favoriete nummers. Ik heb ze bewaard.

Bij mijn vertrek omhelsde ze me en bedankte me voor het fijne gesprek. Het was de laatste keer dat ik haar in leven zag. Daarna hebben we nog een paar keer contact gehad via e-mail — kort, maar warm.

Na haar overlijden heb ik contact opgenomen met haar zus en samen hebben we gezorgd dat alles zou gaan zoals zij had gewild.

Het was een mooie ontmoeting met een bijzonder mens. Ze liet me zien dat een afscheid ook rust kan geven — als je het van tevoren samen bespreekt. Niet omdat het moet. Maar omdat het fijn is om te weten dat het goed komt.

Ze had alles geregeld — van de lijkwade tot de muziek. Niet uit angst, maar uit liefde voor de mensen die ze achterliet. Dat is misschien wel het mooiste wat je kunt doen — de mensen van wie je houdt ontzorgen, ook op dat laatste moment.

Wil jij ook nadenken over jouw afscheid, op jouw eigen manier? Dan praten we gewoon — zonder formulieren, zonder haast.